Syndyk to kluczowa postać w postępowaniu upadłościowym – zarówno w upadłości konsumenckiej, jak i przedsiębiorców. Działa w imieniu sądu i pod jego nadzorem, ale reprezentuje przede wszystkim interesy wierzycieli, a nie dłużnika. To organ wykonawczy, który przejmuje władzę nad majątkiem upadłego, wchodzi w jego prawa i obowiązki majątkowe, a także dąży do jak największego zaspokojenia wierzycieli.

Podstawą jego działania są przepisy Prawa upadłościowego (Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535, z późn. zm.), zwłaszcza art. 173–192 oraz art. 61–114.

Przejęcie majątku dłużnika – co wchodzi do masy upadłości

Z chwilą ogłoszenia upadłości cały majątek dłużnika wchodzi do masy upadłościowej (art. 61 ust. 1 PrUpad). Syndyk przejmuje nad nim zarząd, co oznacza:

• możliwość sprzedaży nieruchomości, samochodów, sprzętu RTV/AGD,
• likwidację firmowej działalności gospodarczej (jeśli była wcześniej prowadzona),
• kontrolę nad wynagrodzeniem za pracę powyżej kwoty wolnej od zajęcia (na wzór komorniczy),
• przejęcie rachunków bankowych i oszczędności.

📌 Przykład: Jeśli dłużnik posiada samochód wart 20 000 zł, a nie jest on niezbędny do pracy (np. nie jest kurierem), syndyk ma prawo go sprzedać i przeznaczyć środki na spłatę wierzycieli.

Sprzedaż majątku – z licytacją lub bez

Zgodnie z art. 311 PrUpad, syndyk przeprowadza likwidację masy upadłości – czyli sprzedaje składniki majątkowe dłużnika. Może to zrobić:

• w drodze przetargu/aukcji (najczęściej),
• z wolnej ręki – jeśli uzyska zgodę sędziego-komisarza.

Cały proces jest transparentny i podlega kontroli sądu.

📌 Przykład: Sprzedaż mieszkania odbywa się najczęściej przez komornika lub dom aukcyjny. W uzasadnionych przypadkach dłużnik może otrzymać „ekwiwalent mieszkaniowy”, np. 12-krotność przeciętnego czynszu na lokal wynajmowany.

Kontrola dokumentów i informacji

Syndyk ma prawo:

- żądać wydania wszystkich dokumentów finansowych: umów, faktur, korespondencji, rozliczeń podatkowych (art. 174 PrUpad),

- uzyskać dostęp do kont bankowych, wyciągów, raportów BIK i BIG,

- przesłuchiwać upadłego w celu wyjaśnienia sytuacji majątkowej (art. 175 PrUpad),

- zlecać sprawdzenie aktywności gospodarczej – np. historię na OLX, Allegro czy dane z CEIDG.

📌 Przykład: Jeśli dłużnik prowadził działalność gospodarczą i zapomniał o kasie fiskalnej, syndyk ma prawo sprawdzić jej zawartość i zaraportować sądowi.

Zajęcie dochodów dłużnika

Zgodnie z art. 63 ust. 1 PrUpad, syndyk ma prawo do przejęcia części wynagrodzenia dłużnika na poczet masy upadłościowej – według zasad komorniczych, tj.:

- do 50% pensji przy umowach o pracę,

- do pełnej kwoty z umów cywilnoprawnych (z wyjątkami),

- zwolnione z zajęcia są środki do wysokości minimalnego wynagrodzenia brutto (w 2025 r.: 4242 zł/mies.).

📌 Przykład: Jeśli upadły zarabia 7000 zł brutto, syndyk może przejąć ok. 2000–2500 zł, a resztę zostawić dłużnikowi na życie.

Syndyk a umowy najmu i kredytu

Syndyk może:

1. wypowiedzieć umowę najmu zawartą przez dłużnika (jeśli lokal nie jest już używany),
2. sprzedać nieruchomość, nawet jeśli mieszka w niej upadły (art. 313 PrUpad),
3. składać wniosek do sądu o zawarcie planu spłaty wierzycieli, a nawet jego umorzenie.

Nie może natomiast ingerować w:

1. umowy alimentacyjne – alimenty nie podlegają umorzeniu,
2. świadczenia socjalne – np. 500+, zasiłki pielęgnacyjne,bieżące potrzeby dłużnika,
3. jeśli nie dotyczą masy upadłości.

Co z rzeczami osobistymi i życiem prywatnym?

Art. 63 ust. 2 PrUpad precyzuje, że z masy wyłączone są:

• przedmioty codziennego użytku (odzież, pościel, lodówka, pralka),
• narzędzia pracy (np. komputer grafika, aparat fotografa),
• lekarstwa i sprzęt medyczny,
• kwoty niezbędne na utrzymanie (ustalane indywidualnie przez sąd).

📌 Przykład: Syndyk nie może zająć roweru używanego do pracy w Glovo, jeśli jest to jedyny środek transportu zarobkowego upadłego.

Uprawnienia syndyka są szerokie – ale nie nieograniczone. Działa on na rzecz wierzycieli, ale pod kontrolą sądu. Nie ma prawa decydować o wszystkim – nie może wejść do mieszkania bez zgody, nie zajmuje alimentów, nie narusza życia prywatnego. Jeśli jednak upadły ma majątek lub wyższe dochody, syndyk podejmie działania, by go spieniężyć i rozdzielić środki.

Warto znać swoje prawa i obowiązki – bo współpraca z syndykiem może znacząco skrócić i uprościć proces oddłużenia.